Τύπος μαθήματος

Υποχρεωτικό (Θεωρητικό 50% -Εργαστηριακό 20% - Σεμιναριακό 30%)

Επίπεδο

Μεταπτυχιακό

Έτος / Εξάμηνο φοίτησης

1ο έτος/ 2ο εξάμηνο

Όνομα Διδάσκοντα

Δρ. Νίκος Μίτλεττον

ECTS

3

Στόχοι Μαθήματος

Σκοπός του μαθήματος είναι να παρέχει στη/ο φοιτήτρια/τή της Μαιευτικής τις απαραίτητες θεωρητικές γνώσεις αλλά και πρακτικές δεξιότητες στην εφαρμογή της επιδημιολογική έρευνας σε θέματα αναπαραγωγικής και περιγεννητικής υγείας. Στο μάθημα θα γίνει αναφορά σε διάφορους επιδημιολογικούς δείκτες και δεδομένα περιγεννητικής και αναπαραγωγικής υγείας, σε συστήματα συστηματικής καταγραφής δεδομένων (routine data) π.χ. στατιστικές γεννήσεων και θανάτων και συστήματα επιδημιολογικής επιτήρησης (epidemiologic surveillance) και διερεύνησης συστοιχιών (cluster investigations) π.χ. συγγενείς ανωμαλίες. Στο πλαίσιο του μαθήματος, οι φοιτητές θα έχουν την ευκαιρία να αναγνωρίσουν τις μεγάλες ανισότητες που επικρατούν μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών στην περιγεννητική και αναπαραγωγική υγεία μέσα από παγκόσμια επιδημιολογικά δεδομένα και να ενημερωθούν για τις διάφορες διεθνείς πρωτοβουλίες  για την γεφύρωση του «χάσματος» όπως για παράδειγμα οι αναπτυξιακοί στόχοι της χιλιετίας (Millennium Developmental Goals) και οι στόχοι για την βιώσιμη ανάπτυξη (Sustainable Development Goals).

Κατά τη διάρκεια του μαθήματος, οι φοιτητές/τριες (α) θα εξοικειωθούν με τη δημοσιευμένη επιδημιολογική έρευνα και άλλες πηγές επιδημιολογικών δεδομένων (π.χ. κείμενα και βάσεις δεδομένων Κυβερνητικών, μη-Κυβερνητικών και Διεθνών οργανισμών, κτλ), (β) θα διαπραγματευτούν κριτικά δημοσιευμένα άρθρα διαφόρων σχεδιασμών σε επιλεγμένα θέματα αναπαραγωγικής και περιγεννητικής υγείας, και τέλος, (γ) θα κατανοήσουν τη σημασία της αναζήτησης συστηματικών ανασκοπήσεων και συστάσεων βασισμένων σε ερευνητικές ενδείξεις στο πλαίσιο της Τεκμηριωμένης Μαιευτικής Πρακτικής (Evidence-based Midwifery Practice).  Αν και το μάθημα προϋποθέτει προηγούμενη επαφή με την επιδημιολογία και τη βιοστατιστική, οι φοιτητές θα έχουν την ευκαιρία να φρεσκάρουν τη μνήμη τους τόσο σε σχέση με το σχεδιασμό μελέτης, ζητήματα ερμηνείας επιδημιολογικών ευρημάτων όπως και στην στατιστική ανάλυση ποσοτικών δεδομένων.

Απώτερος στόχος του μαθήματος είναι να κατανοήσει ο φοιτητής/τρια τις βασικές αρχές, έννοιες και κυρίως τις μεθόδους της επιδημιολογικής έρευνας και τον κεντρικό ρόλο που κατέχει στο πλαίσιο της Τεκμηριωμένης Πρακτικής. Οι φοιτητές θα έχουν την ευκαιρία να προσεγγίσουν οι ίδιοι κάποιο σημαντικό πρόβλημα/ζήτημα με ενδιαφέρον για την Μαιευτική επιστήμη και για το οποίο θα παρουσιάσουν πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα/ευρήματα επιδημιολογικών μελετών.

Μαθησιακά Αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, ο/η φοιτητής/τρια της Μαιευτικής:

(α) θα κατανοήσει το διαφορετικό επιδημιολογικό προφίλ σε σχέση με αναπαραγωγική και περιγεννητική υγεία μεταξύ των οικονομικά αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων περιοχών

(β) θα αποκτήσει δεξιότητες στη χρήση των βασικών δεικτών αναπαραγωγικής και περιγεννητικής επιδημιολογίας και στις μεθόδους της επιδημιολογικής παρακολούθησης και επιτήρησης

(γ) θα εξοικειωθεί με τις αρχές, έννοιες και μεθόδους της περιγραφικής επιδημιολογίας με στόχο τη διερεύνηση και αποτύπωση του επιδημιολογικού προτύπου συμβάντων και καταστάσεων αναπαραγωγικής και περιγεννητικής υγείας

(ε) θα είναι σε θέση να διαβάζει και να κατανοεί την στατιστική ανάλυση/ αποτελέσματα δημοσιευμένων ερευνητικών μελετών στην περιγεννητική/ αναπαραγωγική επιδημιολογία

(στ) θα αποκτήσει δεξιότητες στην κριτική αξιολόγηση και ερμηνεία επιδημιολογικών ευρημάτων,   

(ζ) και γενικότερα, θα εκτιμήσει τον ρόλο επιδημιολογικής έρευνας ως θεμελιώδες εργαλείο και αναπόσπαστο μέρος της τεκμηριωμένης πρακτικής στη μαιευτική φροντίδα και στη δημόσια υγεία

Προαπαιτούμενα

Κανένα

Περιεχόμενο Μαθήματος

Μεθοδολογία Διδασκαλίας

Το μάθημα διδάσκεται μέσω διαλέξεων, εργαστηρίων ή/και σεμιναριακών παρουσιάσεων και είναι Θεωρητικό (50%), Εργαστηριακό συμπερ. της χρήσης του στατιστικού πακέτου SPSS – Statistical Package for the Social Sciences (20%) και Σεμιναριακό (30%), συμπεριλαμβανομένων παρουσιάσεων από τον διδάσκοντα και τους/τις φοιτητές/τριες.

Σε εβδομαδιαία βάση, στους/στις φοιτητές/τριες δίνεται πρόσθετο επιλεγμένο υλικό που αφορά τη θεματική ενότητα της εβδομάδας. Ανακοινώνονται ώρες γραφείου για επίλυση αποριών και εξατομικευμένη φροντιστηριακή καθοδήγηση για την εργασία.

Σε σχέση με την εργασία, οι φοιτητές/τριες επιλέγουν κάποιο θέμα με επιδημιολογικό ενδιαφέρον για τη Μαιευτική Επιστήμη για το οποίο ετοιμάζουν εργασία στο ppt την οποία και παρουσιάζουν στην υπόλοιπη ομάδα, με αναφορές:

(α) στην περιγραφική επιδημιολογία του προβλήματος (Ποιος; Που; Πότε;), μέσα από την δημοσιευμένη βιβλιογραφία ή/και δεδομένα κυβερνητικών και διεθνών οργανισμών, παρέχοντας στοιχεία για την Κύπρο ή/και Ελλάδα, εάν και όπου υπάρχουν,

(β)  σε επιλεγμένους προσδιοριστικούς παράγοντες όπως διαφαίνονται σε συστηματικές ανασκοπήσεις επιδημιολογικών αιτιογνωστικών μελετών και

(γ) σε αποτελεσματικότητα συγκεκριμένων προληπτικών/θεραπευτικών παρεμβάσεων ή/και στρατηγικές/πολιτικές πρόληψης/προαγωγής υγείας της μητρότητας

Αναμένονται οι αναφορές στο (β) και (γ) να είναι τόσο γενικές (δηλαδή, επιγραμματικά να καλύπτουν το εύρος των διαφόρων παραγόντων και παρεμβάσεων που έχουν μελετηθεί) όσο και πιο ειδικές μέσω. εμβάθυνσης σε επιλεγμένο προσδιοριστικό παράγοντα (β) και παρέμβαση (γ). Αναμένεται η ανάλυση του επιλεγμένου θέματος να βασίζεται κατά κύριο λόγο σε ευρήματα συστηματικών ανασκοπήσεων, μεταναλύσεων ή/και κατευθυντήριες οδηγίες..

Βιβλιογραφία

Το μαθησιακό υλικό περιλαμβάνει το κυρίως προτεινόμενο σύγγραμμα, τις σημειώσεις των διαλέξεων όπως επίσης και αναλυτικό κατάλογο με πρόσθετο συμπληρωματικό υλικό (ερευνητικά άρθρα, κείμενα οργανισμών, ιστοσελίδες κτλ ανά διάλεξη/θεματική). Το υλικό θα αναρτάται σε εβδομαδιαία βάση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα/σελίδα του μαθήματος στην οποία οι φοιτητές έχουν πρόσβαση μέσω  του συνδέσμου http://courses.cut.ac.cy.

Τόσο το κύριο όσο και τα υπόλοιπα προτεινόμενα συγγράμματα (για σκοπούς επιλογής του θέματος της εργασίας) είναι διαθέσιμα από τη βιβλιοθήκη του ΤΕΠΑΚ, σε ηλεκτρονική μορφή ή/και από το γραφείο του διδάσκοντα.

Κύριο Προτεινόμενο Σύγγραμμα (Επιδημιολογία):

·          Merrill R.M. Reproductive Epidemiology. Principles and Methods. Jones & Bartlett, 2010

Καλύπτει κυρίως μεθοδολογικά ζητήματα στην αναπαραγωγική επιδημιολογία αλλά συμπεριλαμβάνει επίσης επιλεγμένες εφαρμογές στην αναπαραγωγική επιδημιολογία, όπως σε θέματα διατροφής, περιβαλλοντικών και ψυχοκοινωνικών παραγόντων κινδύνου.

Άλλα συγγράμματα (με επιλεγμένα θέματα στην περιγεννητική και αναπαραγωγική υγεία/επιδημιολογία για σκοπούς εργασίας): 

o         Sheinen E. Ed. Textbook of perinatal epidemiology. Nova Science Publisheers, Inc. NY, 2010.

o         Adams Μ.Μ. Perinatal Epidemiology for Public Health Practice (2nd Ed). Springer, 2008

o         Edwards G, Byrom S. Essential Midwifery Practice: Public Health. Wiley-Blackwell, 2007

o         Wilcox AJ. Fertility and Pregnancy: an epidemiologic perspective, Oxford, 2010 (διαθέσιμο μόνο από το γραφείο του διδάσκοντα)

 Προτεινόμενο Σύγγραμμα (Βιοστατιστική):

·          Bowers D. Θεμελιώδεις έννοιες στη Βιοστατιστική. Εισαγωγή για επαγγελματίες υγείας. Ελληνική μετάφραση και επιμέλεια – Νίκος Μίτλεττον. Ιατρικές Εκδ. Πασχαλίδης, Αθήνα, 2010

·          Αποστολάκης Ι, Σταμούλη ΜΑ. Ασκήσεις υπολογιστικής στατιστικής στην υγεία. Τεύχος Α. Εκδ. Παπαζήση, Αθήνα, 2007.

Προτεινόμενη συμπληρωματική βιβλιογραφία ανά θεματική ενότητα:

·          Επιλεγμένα άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά

·          Εκθέσεις εθνικών και διεθνών οργανισμών

·          Κείμενα εθνικών στρατηγικών και πολιτικών υγείας (Κύπρος/ Ελλάδα)

·          Ιστοσελίδες και βάσεις δεδομένων

Αξιολόγηση

Εργασία (20%) και Προφορική Παρουσίαση (20%)

Τελική Εξέταση (60%)

Γλώσσα

Ελληνική