Μοντέρνα τέχνη (19ος αιώνας): Όψεις εικαστικής δημιουργίας στο φάσμα της νεωτερικότητας
Αντικείμενο του σεμιναρίου είναι εκφάνσεις της δυτικοευρωπαϊκής μοντέρνας τέχνης του 19ου αιώνα στο πεδίο της συζήτησης για τη νεωτερικότητα. Στοχεύοντας στην ανίχνευση διεργασιών μέσα από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η ανάδυση της μοντέρνας τέχνης θα συζητηθεί η κληρονομιά του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης ως ιστορική συνθήκη της νεωτερικότητας. Σε αυτά τα συμφραζόμενα θα διερευνηθούν οι απαρχές του μορφολογικού και θεματικού μοντερνισμού ως ρήγματα σε καθιερωμένες αντιλήψεις περί αναπαράστασης-ερμηνείας της πραγματικότητας. Επιπλέον, θα παρουσιαστεί το περιβάλλον των ευρωπαϊκών μητροπόλεων του 19ου αιώνα ως πεδίο κοινωνικών-πολιτικών ανακατατάξεων και συγκρότησης νέων νοοτροπιών συσχετισμένων με την ανάπτυξη μιας νέας θεματογραφίας, η οποία αντλεί τα ερείσματά της από τον βιομηχανικό χαρακτήρα και τη δυναμική ιδεών του τεχνικού πολιτισμού. Στη συνάφεια αυτή θα απασχολήσουν η διαμόρφωση της θεματικής και του εικαστικού λεξιλογίου καλλιτεχνών του Ρεαλισμού και η κρίση των καλλιτεχνικών θεσμών στη Γαλλία μετά τα μέσα του 19ου αιώνα. Με αναφορά στις αισθητικές προτιμήσεις της αστικής τάξης, των θεσμικών δομών και της ιεράρχησης των καλλιτεχνικών αξιών της ακαδημαϊκής τέχνης θα συζητηθεί η υποδοχή του έργου του Manet και θα διερευνηθούν στρατηγικές αναπαράστασης στο ευρύτερο φάσμα της μοντέρνας καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ειδική έμφαση θα δοθεί στην επιρροή της φωτογραφίας και των γιαπωνέζικων χαρακτικών στη διαμόρφωση κεντρικών χαρακτηριστικών της μοντέρνας τέχνης μετά τα μέσα του 19ου αιώνα. Θα σχολιαστούν απόψεις του Baudelaire και του Ruskin για το αμφισβητούμενο καλλιτεχνικό status της φωτογραφίας, ενώ στη συνέχεια η συζήτηση θα επικεντρωθεί στη χρήση του μέσου από μοντέρνους ζωγράφους στο γύρισμα του 19ου αιώνα. Η ανάλυση των έργων θα λάβει υπόψη τον ρόλο του φύλου στην εικαστική δημιουργία του 19ου αιώνα και θα βασιστεί σε αισθητικές και ιδεολογικές συνιστώσες, όπως αποτυπώνονται σε τεχνοκριτικά κείμενα (Baudelaire, Zola κά.), με παράλληλη αναφορά σε θεωρητικές απόψεις για τον μοντερνισμό και τη νεωτερικότητα (Benjamin, Calinescu). Η τεχνοτροπική και εικονογραφική εξέταση των έργων θα εστιάσει στη χρήση υλικών μέσων και τεχνικών που προσδιόρισαν την ταυτότητα της μοντέρνας τέχνης, ενώ θα δοθεί βαρύτητα στην ενσωμάτωση στοιχείων από το έργο Παλαιών Δασκάλων εν είδει διαλόγου-ρήξης με την ακαδημαϊκή παράδοση. Οι παραδόσεις θα ολοκληρωθούν με περίπτωση μελέτης το έργο του Degas και την πώληση της συλλογής έργων τέχνης του στο ξέσπασμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ως δείκτη συλλεκτικών-επενδυτικών προτιμήσεων και θεσμικής αναγνώρισης της μοντέρνας τέχνης.