Το παρόν μάθημα έχει ως θεματικό-διερευνητικό επίκεντρο τον Εθνικισμό, μια από τις βασικές παραμέτρους της Νεωτερικότητας (Modernity), στην κυρίαρχη, «ηγεμονική» της εκδοχή. Το χρονικό πλαίσιο ορίζεται, κυρίως, ως ο «μακρύς» 19ος αιώνας, αλλά και με αναφορές τόσο στην πρώιμη νεώτερη εποχή, όσο και στον («σύντομο») 20ό αιώνα.
Το μάθημα αρχίζει με τη γενική εξέταση (του φαινομένου) της Νεωτερικότητας (η κριτική «αποδόμηση» της οποίας αποτελεί βασική πτυχή του επόμενου σεμιναρίου – Θεωρία και Κριτική Ανάλυση ΙΙ [FAR 551]), για να επικεντρωθεί, στη συνέχεια, στον Εθνικισμό. Η κριτική εξέταση του Εθνικισμού ακολουθεί, κυρίως, τη «σχολή» του Μοντερνισμού. Ως εκ τούτου, αρχικά, εξετάζονται κείμενα βασικών εκπροσώπων αυτής της «σχολής», όπως των Ernest Gellner, Eric Hobsbawm, Benedict Anderson κ.ά., από το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Στη συνέχεια, (με χρονική οπισθοχώρηση) εξετάζονται οι θεωρητικές απαρχές του Εθνικισμού – ως Πατριωτισμός και (επαναστατική) αρετή – στον Διαφωτισμό και τον Νεοκλασικισμό, και την εξέλιξή του σε Πολιτικό Ρομαντισμό και Ρομαντικό Εθνικισμό, ο οποίος καθόρισε τη δημιουργία των εθνών-κρατών στον 19ο και πρώιμο 20ό αιώνα. Αναλύονται κείμενα μερικών εκ των βασικών φιλοσόφων που καθόρισαν την ιδεολογία του, όπως τους Jean-Jacques Rousseau, Johan Gottfried Herder, Johan Gottlieb Fichte κ.ά. Επίκεντρο, βέβαια, του μαθήματος αποτελεί η αμφίδρομη σχέση και η αλληλοτροφοδότηση μεταξύ της ιδεολογίας του Εθνικισμού και των τεχνών, στη διαμόρφωση της (νέας) συλλογικής («εθνικής») ταυτότητας και του έθνους-κράτους, ως νέα πολιτικο-ιδεολογικο-κοινωνική οργάνωση. Σημειώνεται ότι, πέρα από την καίρια συμβολή του Εθνικισμού στη διαμόρφωση των νέων συλλογικών ταυτοτήτων στην Ευρώπη (και, ύστερα, στον υπόλοιπο κόσμο), ο Εθνικισμός καθόρισε και σε μεγάλο βαθμό τη σχέση (από θέση ηγεμονική) της Ευρώπης με τον υπόλοιπο κόσμο, τόσο στα ευρύτερα πλαίσια της αποικιοκρατίας όσο και στο πολυεπίπεδο φαινόμενο του Οριενταλισμού.
Ως μέρος της εξέτασης των καλλιτεχνικών εξελίξεων, στο παραπάνω πλαίσιο, στο μάθημα, μελετώνται θεωρητικοί και δημιουργοί με σημαίνουσα θέση σε αυτές τις εξελίξεις, όπως, οι Johann Joachim Winckelmann, Jacques Louis David, Antonio Canova, Eugène Delacroix, Caspar David Friedrich κ.ά., κυρίως στα πλαίσια του Νεοκλασικισμού και του Ρομαντισμού. Πέραν της ζωγραφικής, της γλυπτικής και της αρχιτεκτονικής, εξετάζονται και άλλες πτυχές πολιτιστικής δημιουργίας σε συνάρτηση με τον Εθνικισμό, όπως η όπερα, και η ανάδυση «εθνικών σχολών» στη μουσική. Βάση των παραπάνω, γίνεται ιδιαίτερη διερεύνηση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις χωρών («εθνών-κρατών»), όπως Γαλλία, Γερμανία, Αγγλία και Ελλάδα. Τέλος, ιδιαίτερη θέση κατέχει η εξέταση της θέσης του σώματος – τόσο ως το σώμα του νέου πολίτη του κράτους-έθνους, όσο και η ιδεολογική και καλλιτεχνική διαπραγμάτευσή του – στα παραπάνω χρονικά και χωρικά πλαίσια.